حالا ؛ يك مقدار كمى از آن مانده ، باقىاش از بين رفته . همه‌اش وقتى كه انسان مىشنود از اشخاص ، هى اشكال بر اين است كه آخوندها اين جورند و اين جورند ! وضع حوزهء نجف در خصوص نجف يك زوايدى هست كه در ساير جاها نيست ؛ اين از مختصات نجف است . حوزه ، حوزهء قديمى هزار ساله است ؛ ديگر حوزه‌ها حوزه‌هاى جديد هستند . حوزه در جوار حضرت امير واقع شده ، ديگران در جوار حضرت امير نيستند . خوب ، ما بايد يك قدرى مطالعه كنيم در وضع زندگى اين مرد بزرگ . ما ادعا مىكنيم شيعه هستيم ؛ چه شيعه‌اى ؟ ! خوب آن زهد دارد ، من كه ندارم ، باز شيعه‌ام ؟ ! او تقوا دارد ، ما نداريم ، باز شيعه هستيم ؟ ! او وضع زندگىاش چطور است ، ما نداريم ، باز هم شيعه هستيم ؟ ! شيعه هستى ، آخر شيعه بايد يك مشايعتى از او كرده باشد ، يك تبعيتى از او كرده باشد تا شيعه باشد . تعجيل در « توبه » من مىترسم كه وقتى كه رسيد به اينجايى كه موت آمد براى ما ، ما از اين مذهب شيعه و از اين اسلام و از اينها اصلًا خارج بشويم - خداى نخواسته - از اين دنيا برويم ! اگر بنا باشد كه اعمال ما اين طور باشد كه وضع زندگى ما وضع اعمال ما اين نحو باشد كه انسان ملاحظه مىكند ، بترسيد از اينكه خداى نخواسته در آخر عمر وقتى كه . . . در روايتى هست كه وقتى كه نفَس به اينجا رسيد ، يا نفَس به اينجا رسيد و اشاره به حلقوم كرد ، عالِم ديگر برايش توبه نيست ! براى اينكه در آيهء شريفه فرموده است كه آنهايى كه عمل مىكنند « بِجَهالَةٍ » ، آنها برايشان توبه است . « 1 » عالِم حالا كه مهلت دارد ، توبه مىتواند بكند ؛ اما به شما سند دادند كه از اين مجلس مىتوانيد بيرون برويد ؟ شايد صاعقه آمدش . سندى ندادند كه . به شما سند دادند كه تا فردا زنده هستيد ؟ شايد نبوديد ! به ما سند دادند كه تا ده سال ديگر زنده هستيم ؟ خوب ، شايد نبوديم . اگر جوانها به فكر نباشند

--> ( 1 ) - اشاره به سورهء نساء ، آيهء 17 .